Dinh dưỡng quan điểm dịch tễ học (Nutrition - The Epidemiologic Viewpoint)

Dinh dưỡng quan điểm dịch tễ học (Nutrition - The Epidemiologic Viewpoint)

Giá: ₫98.000 
Giá đang giảm: ₫83.500 
Tiết kiệm: ₫14.500 (-15%)

Trong các trường đại học ở Việt Nam, mọi chương trình giới thiệu về Y tế công cộng cho sinh viên y khoa hoặc cho chuyên gia y tế công cộng tương lai đều bao gồm một khóa học về lĩnh vực “dinh dưỡng”. Tên của khóa học được gọi là “Dinh dưỡng và Vệ sinh thực phẩm” hoặc “Dinh d...

Yêu thích
Giới thiệu sách

Trong các trường đại học ở Việt Nam, mọi chương trình giới thiệu về Y tế công cộng cho sinh viên y khoa hoặc cho chuyên gia y tế công cộng tương lai đều bao gồm một khóa học về lĩnh vực “dinh dưỡng”. Tên của khóa học được gọi là “Dinh dưỡng và Vệ sinh thực phẩm” hoặc “Dinh dưỡng và An toàn vệ sinh thực phẩm”, và thường được dịch sang tiếng Anh là “Nutrition and Food Safety”. Khóa học như thế này có cấu trúc khá truyền thống, bắt đầu bằng việc liệt kê các thành phần dinh dưỡng của thực phẩm như nước, protein, lipid, cacbonhydrat và các vi chất dinh dưỡng khác. Nó phân tích các loại thực phẩm có nguồn gốc khác nhau bằng cách chỉ ra thành phần của chúng. Tiếp đó, nó mô tả những thành phần có thể gây hại của thực phẩm, cụ thể là các chất độc, vi sinh vật gây nhiễm khuẩn, và nghiên cứu các bệnh do thực phẩm gây ra. Cuối cùng, khóa học xem xét một số biện pháp phòng tránh những chất có hại như vậy; ở đây cơ sở tự nhiên sẽ là vệ sinh truyền thống.

   Khóa học cổ điển kiểu này gặp phải một khó khăn cơ bản. Nó hiếm khi nghiên cứu tác động lâu dài của thực phẩm này hay thực phẩm khác, ví dụ như kết quả của việc hàng ngày, liên tục trong 10 năm, ăn một lượng lớn đồ ngọt. Sự thiếu sót này liên quan đến sự thật rằng người ta mới chỉ đi sâu nghiên cứu những chất có hại nêu  trên, tức là các chất độc và vi sinh vật gây nhiễm khuẩn vì chúng tác động khá nhanh. Điều này lại ngụ ý rằng chỉ có một số ít bệnh do thực phẩm gây ra xuất hiện trong khóa học; ví dụ, sinh viên được học rất ít hoặc không học gì về đột quỵ hay ung thư từ quan điểm này.

   Nhược điểm này của các khóa học truyền thống liên quan tới sự thiếu hụt của một quan điểm xác suất, hoặc ngẫu nhiên. Trong những khóa học này, chúng ta coi tác động có hại của một chất độc hay một vi sinh vật như một quá trình xác định. Ví dụ sự xuất hiện của vi khuẩn Salmonella trong một quả trứng là nguyên nhân nhiễm độc Salmonella của em bé tên là Khuê do ăn phải quả trứng đó. Quan điểm như thế này phải dựa trên cơ sở là con người. Tuy nhiên, sẽ không chắc chắn rằng Khuê sẽ bị ốm. Chỉ có một xác suất nhất định để điều này xảy ra, nó phụ thuộc vào quần thể nơi Khuê sinh sống mà chúng ta cho là hợp lý trong hoàn cảnh hiện tại. Do đó, chúng tôi thấy cần xem xét vấn đề từ góc độ dịch tễ học: Yếu tố "tiêu thụ trứng nhiễm salmonella" ảnh hưởng như thế nào đến sự phân phối ngộ độc Salmonella như một bệnh trong một quần thể nhất định ?

   Chính quan điểm dịch tễ học này cũng cho phép chúng ta điều tra nghiên cứu ảnh hưởng của dinh dưỡng về lâu về dài. Với nó, tập hợp các bệnh đích trở nên rộng hơn rất nhiều, bao gồm, ví dụ, nhiều dạng khác nhau của ung thư, bệnh lý tim mạch, tiểu đường và các bệnh thoái hóa khác. Trên thực tế, như đã nói trong phần mô tả sơ lược về “Dịch tễ học dinh dưỡng” ở Chương 25, cuốn [1] của Tuyển tập sách này, “Đặc điểm của dịch tễ học dinh dưỡng là chế độ ăn của người ăn ảnh hưởng theo một cách nào đó, trực tiếp hoặc gián tiếp, đến hầu như tất cả các hậu quả sức khỏe. Các yếu tố môi trường cũng tác động đến rất nhiều loại bệnh tật khác nhau”. Giá trị thực tiễn của nó đối với sức khỏe của quần thể lớn hơn rất nhiều so với lĩnh vực truyền thống “dinh dưỡng và an toàn thực phẩm”.

   Phần thảo luận vừa rồi dựa trên định nghĩa của chúng ta coi "dịch tễ học dinh dưỡng" như là khoa học nghiên cứu ảnh hưởng của các yếu tố dinh dưỡng đến sự phân phối của sức khoẻ trong các quần thể con người. Thật không may, một số tác giả dùng thuật ngữ này theo nghĩa sử dụng các phương pháp dịch tễ học trong khoa học dinh dưỡng, vốn không hoàn toàn giống nhau.

   Cần ghi nhớ là các nghiên cứu về dịch tễ học dinh dưỡng có thể liên quan đến những tác động có lợi cũng như có hại đối với sức khoẻ. Một thành phần nhất định trong thức ăn của chúng ta có thể làm giảm hoặc làm tăng nguy cơ bị thiếu hụt một vấn đề sức khoẻ nhất định.

   Theo nghĩa đó, cuốn sách này là sự tiếp nối cho cuốn [3] về sức khỏe môi trường. Ở đó, chúng ta đã xem xét những yếu tố đến từ bên ngoài cơ thể con người. Ở đây, chúng ta tiếp tục nghiên cứu tác động của những yếu tố được đưa vào bên trong cơ thể thông qua đường miệng. Vì thế không có gì đáng ngạc nhiên khi hai cuốn sách này được xây dựng theo nhiều làn cấu trúc tương tự nhau. Tuy nhiên, ranh giới giữa hai lĩnh vực được định nghĩa theo cách thức truyền thống nhiều hơn là theo các quy tắc logic. Ví dụ, ngộ độc thực phẩm do Salmonella được coi là một phần của lĩnh vực "an toàn thực phẩm", trong khi hậu quả của việc ăn, uống phải dư lượng thuốc trừ sâu trong các bữa ăn bình thường được coi là một vấn đề của môi trường.

   Cả các khóa học truyền thống về dinh dưỡng và an toàn thực phẩm lẫn những nghiên cứu gần đây về ảnh hưởng của chế độ ăn lên sức khỏe đều chủ yếu tập trung vào tác động của một thành phần đơn lẻ trong một bữa ăn hoặc chỉ kết hợp rất ít thành phần mà thôi. Điều tra nghiên cứu về bữa ăn một cách toàn diện là một việc rất phức tạp và tương đối hiếm. Việc xây dựng một chế độ ăn, tức là sắp xếp một cách rõ ràng các bữa ăn trong một thời gian nhất định, thực sự còn khó khăn hơn nữa. Một ví dụ nổi bật là chế độ ăn uống của bệnh viện và chế độ ăn uống cho trẻ em khi chúng được dùng với chức năng phòng bệnh, nhưng chúng ta sẽ không đề cập đến những chủ đề khá đặc biệt này.

   Quan điểm dịch tễ học mà chúng ta chấp nhận không bao gồm điều trị các bệnh cụ thể bằng các chất dinh dưỡng, bữa ăn hoặc chế độ ăn uống thích hợp. Những điều trị như vậy thuộc về lĩnh vực dược lý. Chúng tôi có thể minh họa bằng hai ví dụ điển hình như sau: - Điều trị suy thận hoặc suy gan bằng cách giảm khẩu phần protein của bệnh nhân; và - Bù nước cho trẻ bị tiêu chảy. Điều trị một bệnh nhân cụ thể theo một cách như vậy thực ra là một phần của y học lâm sàng, tương tự, ví dụ như, điều trị nhiễm herpes bề mặt của mắt bằng thuốc nhỏ mắt chống vi rút.

   Chúng tôi đã cấu trúc cuốn sách này theo cách sau, tập trung chủ yếu vào các khía cạnh dịch tễ học:

  • Các chất dinh dưỡng và thực phẩm.
  • Một nghiên cứu trường hợp điển hình trong một bối cảnh của Việt Nam.
  • Lịch sử dịch tễ học dinh dưỡng.
  • Đo lường chế độ dinh dưỡng và tình trạng dinh dưỡng.
  • Ảnh hưởng của thực phẩm lên sức khoẻ.
  • Một số nghiên cứu đặc biệt.
  • Hướng dẫn người dân trên cơ sở sử dụng kết quả của những điều tra nghiên cứu này.

Chúng tôi cố gắng làm cho người đọc nắm được bố cục này khi đọc cuốn sách.

   Một điểm đặc biệt của cuốn sách là vai trò quan trọng của lịch sử chủ đề của chúng ta. Chúng tôi cũng đã trình bày những ảnh hưởng đến sức khoẻ của một số chất dinh dưỡng, ví dụ như các vitamin, cùng với lịch sử của chúng.

   Khoa học thực phẩm cũng đề cập đến các khía cạnh sinh lý liên quan đến cách các chất dinh dưỡng lưu chuyển bên trong cơ thể người, cách chúng được chuyển hóa, đôi khi là được tổng hợp và sử dụng cho cơ thể. Chúng tôi sẽ chỉ phác hoạ chúng một cách vắn tắt ở những chỗ thích hợp. Về nguyên tắc, đây là một phần của khóa học về sinh lý học trong chương trình học của các ngành y và dược.

   Quá trình khai thác và áp dụng các kết quả nghiên cứu dịch tễ học về dinh dưỡng chủ yếu dựa vào giáo dục sức khoẻ. Chúng tôi đã đề cập đến khía cạnh này trong Chương 4 của cuốn [2]. Trên thực tế, việc này chủ yếu đặt trên vai các nhân viên y tế, đặc biệt là những y bác sĩ tham gia chăm sóc sức khoẻ ban đầu, nhất là ở các Trạm y tế xã. Do đó thực sự phù hợp khi đưa một khóa học về dinh dưỡng vào các nghiên cứu y học cơ bản.

   Cuối cùng, chúng ta cần thêm vào hai nhận xét "kỹ thuật". Thứ nhất, ở các trường đại học Việt Nam, phần lớn giảng viên về y tế công cộng là nữ. Do đó, để đơn giản hóa ngôn ngữ và văn phong, chúng tôi sẽ sử dụng thể nữ giới một cách có hệ thống khi nói về bất kỳ đối tượng vào. Phải luôn luôn hiểu rằng nội dung cũng bao gồm cả nam giới.

   Thứ hai, cuốn sách hiện tại nằm trong “Tuyển tập các chủ đề cơ bản về Y tế công cộng" và được viết theo tinh thần của Tuyển tập này, nhấn mạnh sự gắn kết. Do đó chúng tôi đã đưa ra nhiều tham khảo chéo, hoặc trong cuốn này hoặc ở các cuốn khác của Tuyển tập. Hình thức cụ thể của bảng mục lục cũng thường cho phép người đọc tìm thấy nhiều khía cạnh khác nhau của cùng một thuật ngữ ở những vị trí khác nhau. Thuật ngữ "béo phì" là một ví dụ nổi bật. Nó một mặt là kết quả đầu ra của các yếu tố nguy cơ dinh dưỡng, mặt khác là một yếu tố nguy cơ đối với một số bệnh.

Đánh giá sản phẩm: 
5
Average: 5 (1 vote)